Mechanizm zegarka jest zespołem elementów odpowiedzialnych za odmierzanie czasu. Niezależnie od wyglądu koperty czy rodzaju paska, to właśnie mechanizm decyduje o dokładności chodu, trwałości zegarka oraz wymaganiach serwisowych. Na rynku dominują trzy podstawowe typy mechanizmów: kwarcowe, mechaniczne manualne oraz mechaniczne automatyczne.
Każdy z tych mechanizmów działa w inny sposób i ma odmienne parametry użytkowe.
Mechanizm kwarcowy – zasada działania
Mechanizm kwarcowy wykorzystuje drgania kryształu kwarcu pobudzanego impulsem elektrycznym. Standardowa częstotliwość drgań wynosi 32 768 Hz. Układ elektroniczny przelicza te drgania na impulsy sterujące silnikiem krokowym.
Źródłem energii w zegarku kwarcowym jest bateria. Jej żywotność wynosi zazwyczaj od 1 do 3 lat, w zależności od konstrukcji mechanizmu i dodatkowych funkcji.
Dokładność mechanizmów kwarcowych
Zegarki kwarcowe charakteryzują się wysoką dokładnością chodu. Odchylenie wynosi zwykle od kilku do kilkunastu sekund na miesiąc. W praktyce oznacza to brak konieczności regularnej korekty czasu.
Dokładność mechanizmu kwarcowego jest stabilna i w niewielkim stopniu zależy od pozycji zegarka czy ruchu użytkownika.
Mechanizm mechaniczny manualny
Mechanizm manualny jest napędzany energią magazynowaną w sprężynie napędowej. Sprężyna jest napinana ręcznie poprzez obracanie koronki. Energia jest następnie stopniowo uwalniana i przekazywana do układu wychwytu.
Tego typu mechanizmy nie posiadają elementów elektronicznych. Ich praca opiera się wyłącznie na precyzyjnie wykonanych częściach mechanicznych.
Dokładność i charakterystyka mechanizmów manualnych
Dokładność mechanizmów manualnych jest niższa niż w zegarkach kwarcowych. Typowe odchylenia wynoszą od kilkunastu do kilkudziesięciu sekund na dobę.
Na dokładność wpływa wiele czynników, w tym temperatura, pozycja zegarka oraz stopień naciągnięcia sprężyny. Z tego powodu zegarki mechaniczne wymagają regularnej korekty czasu.
Mechanizm automatyczny – konstrukcja
Mechanizm automatyczny jest odmianą mechanizmu sprężynowego. Różnica polega na sposobie naciągu sprężyny. Energia jest magazynowana dzięki ruchom wahnika, który obraca się podczas noszenia zegarka.
Wahnik przekazuje energię do sprężyny poprzez przekładnię. Dzięki temu zegarek może działać bez ręcznego nakręcania, o ile jest regularnie noszony.
Rezerwa chodu w zegarkach mechanicznych
Rezerwa chodu określa czas pracy zegarka po pełnym naciągnięciu sprężyny. W zależności od konstrukcji wynosi od około 36 do 80 godzin.
Po wyczerpaniu rezerwy chodu zegarek zatrzymuje się i wymaga ponownego naciągnięcia lub noszenia.
Serwis i trwałość mechanizmów
Zegarki kwarcowe wymagają okresowej wymiany baterii oraz sporadycznego serwisu elektroniki. Koszty utrzymania są stosunkowo niskie.
Mechanizmy mechaniczne wymagają regularnego serwisu, zwykle co 3–5 lat. Serwis obejmuje czyszczenie, smarowanie i regulację. Brak serwisu prowadzi do przyspieszonego zużycia elementów.
Wpływ mechanizmu na grubość i masę zegarka
Mechanizmy kwarcowe są zazwyczaj cieńsze i lżejsze niż mechaniczne. Pozwala to na projektowanie smukłych kopert.
Mechanizmy automatyczne są najgrubsze, głównie ze względu na obecność wahnika i dodatkowych elementów przekładni.
Który mechanizm jest najbardziej uniwersalny
Pod względem dokładności i wygody użytkowania najbardziej uniwersalny jest mechanizm kwarcowy. Zapewnia stabilny chód i minimalne wymagania obsługowe.
Mechanizmy mechaniczne są wybierane ze względu na konstrukcję, trwałość i możliwość wieloletniego użytkowania przy odpowiednim serwisie.
Mechanizm jako element funkcjonalny, nie dekoracyjny
Wybór mechanizmu wpływa na sposób użytkowania zegarka, a nie na jego wygląd. Parametry techniczne decydują o dokładności, częstotliwości obsługi i kosztach utrzymania.
Zrozumienie różnic pomiędzy mechanizmami pozwala dopasować zegarek do realnych warunków użytkowania.
