Spalony jest jedną z najbardziej precyzyjnie opisanych zasad w przepisach piłki nożnej. Jednocześnie jest jedną z najczęściej błędnie interpretowanych przez kibiców. Przepis nie dotyczy samej pozycji zawodnika, lecz jego aktywnego udziału w grze w określonym momencie.
Ocenę spalonego zawsze odnosi się do chwili podania piłki przez partnera z drużyny. Pozycja zawodnika po przyjęciu piłki lub w trakcie biegu nie ma znaczenia dla oceny sytuacji.
Kiedy zawodnik znajduje się na pozycji spalonej
Zawodnik znajduje się na pozycji spalonej, jeśli w momencie podania piłki jest bliżej linii bramkowej przeciwnika niż piłka oraz przedostatni zawodnik drużyny broniącej. Najczęściej tym zawodnikiem jest ostatni obrońca, ale nie zawsze.
Pozycja spalonego nie jest przewinieniem sama w sobie. Przewinienie występuje dopiero wtedy, gdy zawodnik bierze aktywny udział w grze.
Aktywny udział w grze – co decyduje
Spalony jest odgwizdywany, gdy zawodnik na pozycji spalonej:
- otrzymuje piłkę zagraną przez partnera,
- interweniuje w grze, próbując odebrać piłkę przeciwnikowi,
- wpływa na możliwość zagrania piłki przez obrońcę lub bramkarza.
Jeżeli zawodnik znajduje się na pozycji spalonej, ale nie uczestniczy w akcji, gra jest kontynuowana.
Sytuacje, w których spalony nie obowiązuje
Przepisy wyraźnie określają sytuacje, w których spalony nie może być odgwizdany, niezależnie od pozycji zawodnika. Dotyczy to wznowień gry, w których piłka nie jest podaniem z akcji.
Spalonego nie ma przy:
- rzucie rożnym,
- rzucie z autu,
- rzucie od bramki.
W tych sytuacjach zawodnik może znajdować się za linią obrony i nadal legalnie uczestniczyć w grze.
Moment podania jako kluczowy element oceny
Decydujący jest moment kontaktu piłki z nogą zawodnika podającego. Pozycja odbiorcy w tej dokładnej chwili przesądza o ewentualnym spalonym. Ruch zawodnika po podaniu nie ma wpływu na ocenę.
Dlatego asystenci sędziego skupiają się na synchronizacji momentu podania i ustawienia linii obrony. Opóźniona reakcja wzrokowa może prowadzić do błędnej decyzji.
Spalony a zagrania przypadkowe
Jeżeli piłka trafia do zawodnika na pozycji spalonej po odbiciu od przeciwnika, decyzja zależy od charakteru zagrania. Świadoma próba zagrania piłki przez obrońcę resetuje ocenę spalonego.
Przypadkowe odbicie, rykoszet lub interwencja bez kontroli nad piłką nie są traktowane jako nowe zagranie. W takim przypadku spalony nadal obowiązuje.
Rola VAR w ocenie spalonego
System VAR umożliwia dokładną analizę pozycji zawodników w momencie podania. Do oceny przypisuje się linię spalonego, uwzględniając części ciała, którymi można zdobyć bramkę.
Decyzje VAR opierają się na obrazie wideo, ale nadal interpretują przepis. System nie eliminuje wszystkich wątpliwości, lecz ogranicza błędy wynikające z perspektywy boiska.
Dlaczego spalony bywa mylony z „wybiegnięciem”
Częstym błędem jest utożsamianie spalonego z momentem przyjęcia piłki. W rzeczywistości zawodnik może znajdować się za linią obrony w chwili przyjęcia, o ile w momencie podania był ustawiony prawidłowo.
Dynamiczne tempo gry powoduje, że różnica ułamków sekundy decyduje o legalności akcji.
Spalony jako element kontroli gry
Zasada spalonego ogranicza tzw. „czatowanie” pod bramką przeciwnika i wymusza grę zespołową. Przepis ma charakter porządkujący i wpływa na ustawienie linii obrony.
Współczesna piłka nożna wykorzystuje spalonego jako narzędzie taktyczne, szczególnie w grze obronnej opartej na wysokiej linii.
Podstawowe kryterium oceny
Spalony nie zależy od intencji zawodnika ani od efektu akcji. Ocenie podlega wyłącznie pozycja, moment podania oraz aktywny udział w grze.
Zrozumienie tych trzech elementów pozwala poprawnie interpretować większość sytuacji boiskowych.
